ἥλιος κυκλοδίωκτος, ὡς ἀράχνη, μ᾿ ἐδίπλωνε καὶ μὲ φῶς καὶ μὲ θάνατον ἀκαταπαύστως.
(Ωδή τρίτη, Εις Θάνατον, ...Ανδρέας Κάλβος)

Παρασκευή, 17 Νοεμβρίου 2017

_"κοινωνική ληστεία" και ελληνικό κράτος : μέρος τέταρτο

 Γράφει η Εύα Μπολιουδάκη

3.    «Κοινωνική ληστεία» και εξουσία στον Ελλαδικό χώρο.
Το φαινόμενο της ληστείας όπως και σε άλλες χώρες συνδεόταν οργανικά τόσο με τις τοπικές κοινωνίες των χωρικών και των ποιμένων απ’ όπου ξεπήδησε   όσο και με τις εκάστοτε τοπικές εξουσίες. Η δεύτερη αυτή  πλευρά  για διάφορους λόγους, μερικούς από τους οποίους αναφέραμε και παραπάνω, δεν είναι τόσο γνωστή. Στην περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας τοπικοί άρχοντες εκμίσθωναν την συγκέντρωση φόρων για λογαριασμό των Τούρκων και τα ένοπλα σώματα που διέθεταν λειτουργούσαν ως φοροεισπράκτορες. Οι κλεφταρματολοί επεδίωκαν να περάσει στα χέρια τους η είσπραξη των φόρων, τρομοκρατώντας και λεηλατώντας τα χωριά. Η κατάσταση αυτή δεν άλλαξε πολύ μετά την σύσταση του νεοελληνικού κράτους, οδηγώντας την Boeschoten να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι «ο απώτερος στόχος της στάσης αυτής δεν ήταν η υπεράσπιση των καταπιεσμένων, αλλά η μετάβαση στην τάξη των κυρίαρχων, έστω κι αν δεν το πέτυχαν ποτέ»[1].
Καθώς η οθωμανική αυτοκρατορία αποσυντίθεται, η κινητικότητα και οι ανταγωνισμοί μεταξύ των τοπικών παραγόντων αυξάνουν με αποτέλεσμα τα δίκτυα προστασίας και πελατειακών σχέσεων να γίνονται ολοένα και πιο πολύπλοκα και ρευστά. Συμμαχίες και συμφωνίες, αλλαγές στρατοπέδων και προδοσίες, προσχωρήσεις ληστών στις τάξεις των πρώην διωκτών τους ως αγροφύλακες και χωροφύλακες, εξαγορές και αμνηστεύσεις είναι μια πραγματικότητα που συνθέτει το παζλ των σχέσεων των ληστών με την εκάστοτε εξουσία. Πρόκειται για μια σχέση αμφίσημη και αμφίθυμη που αντανακλά την ύστατη προσπάθεια του ορεινού κόσμου να αντισταθεί στην κοινωνική και οικονομική εξαφάνισή του[2].  
Οι Γιαγάδες, Γιώργης, Γιάννης, Κίμωνας και Κώστας
Ξεχωριστή αλλά όχι διαφορετική είναι η περίπτωση της Σάμου και των γεγονότων που ονομάστηκαν «Γιαγαδικά». Είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική περίπτωση όπου μια «προσωπική» αντίρρηση κατάταξης στην τακτική εθνοφυλακή του νησιού ενός από τα αδέλφια Γιαγά, θα οδηγήσει στα άκρα την ένοπλη σύγκρουση με την κεντρική εξουσία, θα συνεγείρει τον απλό κάτοικο του νησιού και θα διεκδικήσει με επαναστατικές διαδικασίες την απόσχιση και την αυτονομία από το αθηναϊκό κράτος.  Και στην περίπτωση της Σάμου πίσω από τα γεγονότα που συντάραξαν το νησί για πάνω από μια δεκαετία, υπάρχει  η βίαιη μετατροπή μιας ευημερούσας και ισορροπημένης κοινωνίας[3] σε μια εξαρτημένη, παραμεθόρια και παραμερισμένη μικρής εμβέλειας κοινότητα. Οι αρμοί που συνείχαν την Σαμιακή κοινότητα και της επέτρεπαν να επιβιώνει επιτυχημένα, συγκριτικά με άλλα νησιά και άλλα μέρη της κεντρικής Ελλάδας, εκμεταλλευόμενη είτε την γεωγραφική της θέση είτε την πλουτοπαραγωγική της ικανότητα, σπάνε. Γίνεται η βίαιη μεταφορά της δύναμης του αυτεξούσιου της μικρής κοινότητας προς την ενδυνάμωση του κεντρικού ολοκληρωτικού κράτους. Η Σαμιακή κοινότητα είχε πραγματικούς λόγους να αντισταθεί στην υποβάθμιση και την φτωχοποίησή της και συγκρούστηκε με όχημα την οικογένεια Γιαγά. Η εμπλοκή της ευρύτερης οικογένειας Γιαγά και των κατοίκων του νησιού στην κεντρική πολιτική διαμάχη του Εθνικού Διχασμού ήταν αναπόφευκτη και φόρτισε επιπλέον την σύγκρουση με ιδεολογικά πάθη· αλλά και αδιέξοδη για την προώθηση των συμφερόντων της Σαμιακής κοινότητας, η τύχη της οποίας ακολουθεί τις υπόλοιπες τοπικές κοινωνίες που εξασθενούν χάνοντας εξουσίες και πόρους ενώ το κεντρικό ισχυροποιείται και εγκαθιδρύεται[4].

Συνεχίζεται .... στο επόμενο :    «Κοινωνική Ληστεία» και Αντικομμουνισμός


(Η παρούσα ανάρτηση αποτελεί μέρος της εργασίας  Η "κοινωνική ληστεία" στο ελληνικό κράτος και προτείνουμε για την αρτιότητα της ανάγνωσης, το διάβασμα των προηγούμενων αναρτήσεων στην κατηγορία Κοινωνιολογικές Μελέτες



[1] Boeschoten, Riki van, Κλεφταρματολοί, ληστές και κοινωνική ληστεία, … σελ. 17.
[2] Κολιόπουλος Γιάννης, Περί «κοινωνικών» και άλλων ληστών στη νεώτερη Ελλάδα,  Δελτίο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρίας, 23, 422-436,  1980

[3] Βαφέας Νίκος, Οικονομία και κοινωνία της Σάμου κατά τη μετάβαση στο εθνικό κράτος: συνέχειες και ασυνέχειες, Πρακτικά Συνεδρίου, Από την Αυτονομία στο Εθνικό κράτος. Η ενσωμάτωση της Σάμου στην Ελλάδα, Γενικό Αρχείο Κράτους, Σάμος 2014 σ. 39-53

[4] Βαφέας, Νίκος, Από την « ληστεία» στο κοινωνικό κίνημα: Η περίπτωση των «Γιαγαδικών» στη Σάμο, συλ. τομ. Όψεις του λαϊκού πολιτισμού, μνήμη Στάθη Δαμιανάκου, εκδ. Πλέθρον, Αθήνα, 2007, σ. 111 -129 

Τρίτη, 14 Νοεμβρίου 2017

_"κοινωνική ληστεία" και ελληνικό κράτος : μέρος τρίτο

Γράφει η Εύα Μπολιουδάκη

2.   Το φαινόμενο της «κοινωνικής ληστείας» στον ελλαδικό χώρο κατά τον 19ο αιώνα.

Το φαινόμενο της κοινωνικής ληστείας εμφανίζεται και στον χώρο της Βαλκανικής χερσονήσου, εντός της επικράτειας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, διαθέτοντας όμως και δικά του χαρακτηριστικά τα οποία αντιστοιχούν στις γεωγραφικές και ιστορικές ιδιομορφίες της περιοχής. Όπως και στον υπόλοιπο ευρωπαϊκό νότο, εκφράζει τις συγκρούσεις και τις αντιστάσεις που αναπτύχθηκαν στις αγροτο-ποιμενικές κοινωνίες κατά την μεταβατική περίοδο από την χαλαρή τοπική οργάνωση προς το θεσμοποιημένο, ολοκληρωτικό κράτος, την ενίσχυση των αστικών κέντρων σε βάρος των παραδοσιακών χωριών της υπαίθρου και τις αλλαγές στην χρήση και ιδιοκτησία της γης. 
Στον ελλαδικό χώρο η έρευνα εντοπίζεται από τα μέσα του 19ου αιώνα, σε μια περίοδο που το νεοσύστατο ελληνικό κράτος, προσπαθεί να καθαρίσει το τοπίο από τα υπολείμματα του προηγούμενου οθωμανικού status, να ορίσει τα σύνορά του και να αποκτήσει τα εθνικά χαρακτηριστικά των μοντέρνων κρατών δυτικού τύπου. Στην προσπάθεια αυτή, το νεοσύστατο έθνος-κράτος των εξαθλιωμένων ραγιάδων να γίνει δεκτό και αναγνωρίσιμο από τα προηγμένα και εξευγενισμένα διπλωματικά σώματα των άλλων χωρών, επιστρατεύονται οι γνωστές ιδεολογικές αναφορές στο αρχαίο κλέος που όμως υπονομεύονται[1] - συν τοις άλλοις- από την ύπαρξη πολύπλοκων φαινομένων κοινωνικής αναταραχής και ανυπακοής, τα οποία ανθίστανται, παρά τις προσπάθειες καταστολής τους,  και συνυπάρχουν μαζί του, για τουλάχιστον έναν αιώνα με σχέσεις αλληλεξάρτησης από ισχυρές τοπικές εξουσίες. Πρόκειται για την δράση οργανωμένων σωμάτων κλεφταρματολών και ληστών που στον ελλαδικό χώρο αντιστοιχούν στο φαινόμενο της κοινωνικής διαμαρτυρίας των προπολιτικών κοινωνιών, όπως το σκιαγράφησε ο Hobsbawm. Η δράση των σωμάτων αυτών μέσω της παραδοσιακής λαογραφίας, τελικά, ενσωματώνεται στο κεντρικό επαναστατικό αφήγημα της απελευθέρωσης από τον τούρκικο ζυγό, γίνεται μέρος της εθνικής ταυτότητας των Ελλήνων και οι αρχηγοί τους γίνονται εθνικοί ήρωες που αγωνίζονταν «υπέρ θρησκείας και πίστεως»[2]  .
            Η καταγωγή του φαινομένου της «κοινωνικής ληστείας», στο χώρο των Βαλκανίων και της Μ.Ασίας, όπως μας πληροφορεί ο Δαμιανάκος, είναι παμπάλαιη, και διατηρείται από την βυζαντινή εποχή έως όλη την διάρκεια της οθωμανικής αυτοκρατορίας[3]. Μέσα σ’ αυτό συναντάμε πρώτα απ’ όλα τον ορεσίβιο, νομαδικό τρόπο ζωής στον οποίο διασώζονται πολλά αρχαϊκά στοιχεία που οι ρίζες τους χάνονται στο παρελθόν. Λόγω των σκληρών συνθηκών ζωής στη φύση, του αέναου κύκλου των εποχών,  της απομόνωσης σε ορεινές περιοχές, της έλλειψης επικοινωνίας με άλλους πληθυσμούς, οι νομαδικοί – ποιμενικοί άνθρωποι είναι πιο συντηρητικοί, δυσπροσάρμοστοι και κλειστοί στο νέο και την εξέλιξη.  Επιπλέον οι ανάγκες για συχνή μετακίνηση και βοσκή των κοπαδιών, τους υποχρεώνει σε συνεχή αναζήτηση εδαφών και τους φέρνει σε πολεμική σύγκρουση με τους εγκατεστημένους γεωργικούς πληθυσμούς, οι οποίοι είναι λιγότερο σκληροτράχηλοι και πιο ευάλωτοι στην βία που τους ασκείται. Επομένως, οι ποιμενικοί πληθυσμοί επιδίδονται φυσικά σε έργα πολέμου, ασκούνται και γίνονται ικανότατοι στην κλοπή και επιζητούν την κυριαρχία πάνω σε ένα πληθυσμό κατά κανόνα λιγότερο ικανό από τους ίδιους – τους κυριαρχούμενους- τον οποίο όμως δεν θέλουν να εξοντώσουν αλλά να διατηρούν μαζί του μια συμβιωτική σχέση αλληλεξάρτησης.
            Η συμβιωτική αυτή σχέση δεσμεύει και τα δύο μέρη και για μεν τους ποιμένες επιφυλάσσει το  ρόλο του «σκληρού», του ανυπότακτου, του περήφανου παλικαριού και εν τέλει του «ληστή», για δε τους αγρότες τον ρόλο του υποτακτικού και εν τέλει του «ραγιά». Η κατασκευή αυτή φτάνει να αποτελεί ένα πλαίσιο αυτοκατανόησης των προ-πολιτικών κοινωνιών και εκφράζεται εύλογα μέσα από τα δημοτικά τραγούδια[4].
Φώτη Κόντογλου, Κλέφτες και Αρματολοί 
Τα δημοτικά τραγούδια, όπως έδειξε η Βoeschoten, είναι κυρίως το πολιτιστικό προϊόν των καταπιεσμένων – κυριαρχούμενων που κατορθώνουν έτσι να αποκτήσουν φωνή, να εξυμνήσουν τις κοινές αποδεκτές αξίες της λεβεντιάς, της μπέσας και της ανυποταγής, να αντιταχθούν με ένα τρόπο έμμεσο στον κοινό εχθρό του αγροτο-ποιμενικού τρόπου ζωής που είναι ο εκσυγχρονισμός, να ασκήσουν έλεγχο πάνω στους κυρίαρχους – ληστές και εντέλει να τους το προσφέρουν ως το εξευγενισμένο ιδεατό πορτρέτο τους[5].


Ο λήσταρχος Γιαγκούλας (δεύτερος από δεξιά) με μέλη
της συμμορίας του
Το φαινόμενο της ληστείας αποκτά έτσι ένα βάθος ικανό να παράγει ηθικούς κώδικες και άγραφες δεσμεύσεις και συμπεριφορές που δεν μπορούν να εξηγηθούν πλήρως ορθολογικά, γιατί ακριβώς αντιστοιχούν σε ένα άλλο κοινωνικό μοντέλο. Ο βοσκός εύκολα μετατρέπεται σε ένοπλο ληστή και βγαίνει στο βουνό  όταν βρεθεί αντιμέτωπος με το νόμο,  η δράση του όμως παραμένει κοινωνικά αποδεκτή και είναι η αναμενόμενη. Θεωρεί την αρπαγή, την ληστεία και τον εκβιασμό ένα είδος εργασίας και δεν διστάζει να στρέφεται κυρίως κατά των πλουσίων γαιοκτημόνων αφού τα πλούτη τους του απέφεραν περισσότερες ευκαιρίες πλουτισμού απ’ ότι οι λεηλασίες των πάμπτωχων αγροτικών νοικοκυριών. Συνακόλουθα, η παρουσία και η δράση του εγγυώνται  την σταθερότητα του αγρο-ποιμενικού κόσμου,  οι δε αρχές και συμβολισμοί  που τις διέπουν είναι άρθρα αυτής της σταθερότητας[6].
Η ληστεία, μπορεί να είναι ένα προϊόν του αγρο-ποιμενικού κόσμου, όμως στις τάξεις της βρέθηκαν και χωρικοί, φυγόδικοι, παραβάτες του νόμου, λιποτάκτες των τακτικών σωμάτων κλπ.   Κατ΄ αυτή την έννοια παραμένει εντός των κοινωνικών πλαισίων, τροφοδοτείται από τον τοπικό πληθυσμό  και συμμετέχει αναγκαστικά στις κάθε είδους μεταβολές που επιφέρει στο πλαίσιο αυτό η ιστορική εξέλιξη. Έτσι μπορούμε να διακρίνουμε την «συμπληρωματικότητα» και την «ομολογία»[7] που αναφέρει ο Δαμιανάκος, αφ’ ενός στην σύνδεση των ένοπλων ληστρικών σωμάτων με τα «τσελιγκάτα» και αφ’ ετέρου στις δοσοληψίες τους με τις τοπικές εξουσίες. Η εξέλιξη της ληστείας στον Ελλαδικό χώρο ακολουθεί την πορεία ακμής του κοινοτισμού, που ήταν ζωντανός έως και έναν αιώνα μετά την επανάσταση και την σύσταση του εθνικού κράτους, ενώ παρακμάζει και εκφυλίζεται όταν ο κοινοτισμός σταδιακά υποχωρεί, αυξάνει η πολιτικοποίηση του κοινού, η ύπαρξη και η φύλαξη των συνόρων περιορίζουν την ακτίνα δράσης των ληστών και τις μετακινήσεις τους, και οι ληστές μεταπίπτουν σε πληρωμένους μπράβους των πολιτικάντηδων ή κυνηγημένους μισότρελους και γραφικούς αντι-κοινωνικούς τύπους, απομεινάρια επαναστατικών ομάδων που περιφέρονται χωρίς εργασία.

Συνεχίζεται... στο επόμενο : ¨Κοινωνική Ληστεία" και Εξουσία στον ελλαδικό χώρο


(Η παρούσα ανάρτηση αποτελεί μέρος της εργασίας  Η "κοινωνική ληστεία" στο ελληνικό κράτος και προτείνουμε για την αρτιότητα της ανάγνωσης, το διάβασμα των προηγούμενων αναρτήσεων στην κατηγορία Κοινωνιολογικές Μελέτες




[1] Χαρακτηριστικό γεγονός είναι η «σφαγή του Δήλεσι», που είχε σοβαρές επιπτώσεις για την Ελλάδα σε διεθνές επίπεδο. Βλ. Δαμιανάκος, Στάθης, Παράδοση Ανταρσίας και λαϊκός πολιτισμός, εκδ. Πλέθρον, Αθήνα 1987, σελ. 82, και Ληστεία οικίας βρετανού γαιοκτήμονα Edward Noel, βλ. Κολιόπουλος Γιάννης, Περί «κοινωνικών» και άλλων ληστών στη νεώτερη Ελλάδα,  Δελτίο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρίας, 23, 422-436,  1980
[2] Βoeschoten, van Riki, Κλεφταρματολοί, Ληστές και Κοινωνική Ληστεία, Μνήμων, τ. 13, 1991 σελ. 9-23
[3] . Δαμιανάκος, Στάθης, Παράδοση Ανταρσίας και λαϊκός πολιτισμός, εκδ. Πλέθρον, Αθήνα 1987, σελ.73 & 75.
[4] Ό.π. Δαμιανάκος, σελ. 86-87
[5] Βoeschoten, van Riki, Κλεφταρματολοί, Ληστές και Κοινωνική Ληστεία, σελ. 9-23
[6] Βλ. «Ο Κώδικας των Ληστών» , Δαμιανάκος, Στάθης, Παράδοση Ανταρσίας και λαϊκός πολιτισμός, εκδ. Πλέθρον, Αθήνα 1987, σελ.106-107.
[7] ό.π.  Δαμιανάκος, Στάθης,   σελ.92.

Σάββατο, 11 Νοεμβρίου 2017

_η "κοινωνική ληστεία" στο ελληνικό κράτος : μέρος δεύτερο


Γράφει η Εύα Μπολιουδάκη

1.α) Η κριτική στον Hobsbawm και το Υστερόγραφο.

Την δημοσίευση του πρώτου έργου του Hobsbawm (Primitive Rebels, 1959) ακολούθησε το Bandits (1969), στο οποίο ο συγγραφέας επανέρχεται στο φαινόμενο της κοινωνικής ληστείας  μέσα από ένα επιλεγμένο πανόραμα 90 καταγεγραμμένων περιπτώσεων ληστών. Ακολουθεί μια γόνιμη κριτική,
Ο Anton Blok (1935 -)
Aνθρωπολόγος, διάσημος για την έρευνά του
πάνω στο φαινόμενο της σικελικής Μαφίας
[Τhe Mafia of a Sicilian Village, 1860-1960: 
A Study of Violent Peasant Entrepreneurs, 1960]
κυρίως από τον
Anton Blok[1] , η οποία και ολοκληρώνει την μελέτη του φαινομένου. Συνοψίζοντας την κριτική και την απάντηση του Hobsbawm[2],  αξίζει να αναφέρουμε:

-          Το φαινόμενο της κοινωνικής ληστείας για να κατανοηθεί πρέπει να πλαισιωθεί από το πλέγμα των δομών εξουσίας και πολιτικής. Κοντολογίς από τις υπαρκτές τάσεις μέσα στις κοινωνίες για κατανόηση, εξήγηση, πρόβλεψη και έλεγχο του κοινωνικού κόσμου.

  1.          Ο χαρακτήρας της κοινωνικής ληστείας εκφράζει πρωτίστως τον αγώνα για δύναμη και κυριαρχία, μεμονωμένων ατόμων και δευτερευόντως τα συμφέροντα των καταπιεσμένων αγροτών μέσα από τα σπλάχνα των οποίων ξεπηδάει.
2.   Η εξιδανίκευση που συνοδεύει την κοινωνική ληστεία (μύθοι, τραγούδια, θρύλοι κλπ) είναι περισσότερο προϊόν της φαντασίας των αστικών στρωμάτων και λιγότερο της αγροτιάς, η οποία διέκρινε ανάμεσα σε «καλούς» και «κακούς» ληστές.
3,       Η ανυπαρξία πολιτικής – ταξικής συνείδησης καθώς και οι συνθήκες ζωής των ληστών τους μετέτρεπαν εύκολα σε τυχοδιώκτες και συχνά σε αδίστακτους, αργυρώνητους  μπράβους της εκάστοτε τοπικής εξουσίας, ενώ δεν ήταν σπάνιες οι φορές που συμμετείχαν σε πολιτικές συγκρούσεις αντίπαλων στρατοπέδων ανάλογα με τα συμφέροντα και τα ανταλλάγματά τους. Η τυχοδιωκτική στάση των ληστών  φέρνει την κοινωνική ληστεία κοντά σε φαινόμενα παραβατικότητας και εγκληματικότητας που διώκονται από το νόμο και δεν διαθέτουν κανένα κοινωνικό έρεισμα.
4,          Αποτέλεσαν συχνά δύναμη τρομοκρατίας και ανάσχεσης των κοινωνικών αγώνων καθώς και της κινητικότητας των καταπιεσμένων στρωμάτων της υπαίθρου.
5.  Η θεώρηση της κοινωνικής ληστείας ως πρόδρομου φαινομένου των κοινωνικών κινημάτων που ακολούθησαν, είναι προβληματική καθώς το μόνο κοινό σημείο είναι αυτό της κοινωνικής δυσαρέσκειας, αλλά  απουσιάζουν άλλα κρίσιμα κριτήρια, όπως της οργάνωσης, του σταθερού προσανατολισμού σε κάποιο απελευθερωτικό πρόταγμα και της πολιτικής χειραφέτησης των καταπιεσμένων.

Συνεχίζεται .... στο επόμενο :1.      Το φαινόμενο της «κοινωνικής ληστείας» στον ελλαδικό χώρο κατά τον 19ο αιώνα.
(Η παρούσα ανάρτηση αποτελεί μέρος της εργασίας  Η "κοινωνική ληστεία" στο ελληνικό κράτος και προτείνουμε για την αρτιότητα της ανάγνωσης, το διάβασμα των προηγούμενων αναρτήσεων στην κατηγορία Κοινωνιολογικές Μελέτες





[1] Blok Anton, The Peasant and the Brigand: Social Banditry Reconsidered , Comparative Studies in Society and History, Vol., No 4 (Sep. 1972) pp 494 – 503, Cambridge University Press.  
[2] Hobsbawm Eric, Social Bandits : Reply, Comparative Studies in Society and History, Vol., No 4 (Sep. 1972) pp 503-505, Cambridge University Press.   

Παρασκευή, 10 Νοεμβρίου 2017

_Ξεblogαρισμα : 10 χρόνια προσφοράς - χριστουγεννιάτικο bazzar 2017




 .


ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ξεblogάρισμα - Δέκα χρόνια προσφοράς
Χριστουγεννιάτικο Bazaar 2017 

To «Ξεblogάρισμα» για δέκατη συνεχή χρονιά διοργανώνει το Σαββατοκύριακο 9 και 10 Δεκεμβρίου, το Χριστουγεννιάτικο Bazaar του, στο κτίριο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων (Ερμού 134, Θησείο). Στο bazaar θα βρείτε έργα τέχνης κρατουμένων, χριστουγεννιάτικα χειροποίητα στολίδια, σπιτικά λικέρ, τσίπουρα και ρακόμελα, βιολογικές μαρμελάδες, παραδοσιακά γλυκά και κουλουράκια. Ακόμη, θα βρείτε πολλούς τίτλους βιβλίων, καθώς και ρούχα από δεύτερο χέρι, είδη διακόσμησης, κοσμήματα και πολλά άλλα, σε πολύ χαμηλές τιμές. Όπως κάθε φορά έτσι και φέτος θα διεξαχθεί και λαχειοφόρος, η οποία εξασφαλίζει άμεσα πολλά δώρα - όπως διαμονή σε ξενοδοχεία, προσκλήσεις για θεατρικές παραστάσεις, θεραπευτικές συνεδρίες, χειροποίητα κοσμήματα, καλλυντικά κ.ά.

Ωράριο Bazaar: Σαβ 9/12 11-8μμ & Κυρ. 10/12 11-6μμ




Λίγα λόγια για το Ξεblogάρισμα

Το Ξεblogάρισμα ξεκίνησε, το 2007, από μία ομάδα bloggers ως εθελοντική και, σαφώς μη κερδοσκοπική πρωτοβουλία, με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των παιδιών ηλικίας 0 έως 3 ετών που ζουν μαζί με τις έγκλειστες μητέρες τους στις γυναικείες φυλακές του Ελεώνα Θήβας, καθώς και των άπορων και ανήλικων κρατουμένων. Με το πέρασμα των χρόνων η ομάδα διευρύνθηκε και οι εθελοντές και υποστηρικτές της πολλαπλασιάστηκαν, μα παράλληλα αυξήθηκαν και οι ανάγκες μέσα στις φυλακές, εξαιτίας κυρίως της κοινωνικοοικονομικής κρίσης, οπότε η ομάδα καλύπτει έκτακτες ανάγκες των φυλακών, αλλά και συνεργάζεται με άλλες ομάδες-πρωτοβουλίες αποσκοπώντας και στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας.
Η ομάδα του Ξεblogαρίσματος διοργανώνει δύο παζάρια το χρόνο, τα Χριστούγεννα και το Πάσχα, οργανώνει αποστολές με είδη πρώτης ανάγκης που μαζεύει ή αγοράζει, στηρίζει οικονομικά τις αποφυλακίσεις απόρων γυναικών, υποστηρίζει το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας, όπως και τις εθελοντικές δράσεις μέσα στο κατάστημα κράτησης, και, σε συνεργασία πάντα με την κοινωνική υπηρεσία των φυλακών, υλοποιεί έργα για την καλυτέρευση της ζωής των κρατουμένων.

Τα έργα του Ξεblogαρίσματος στο κατάστημα κράτησης Ελαιώνα Θήβας
Μία από τις κυριότερες δράσεις του Ξεblogαρίσματος είναι η υλοποίηση έργων για τη βελτίωση των συνθηκών στο γυναικείο κατάστημα κράτησης Ελεώνα Θήβας. Ενδεικτικά, αναφέρονται, ο εξοπλισμός της αίθουσας εκδηλώσεων με ηχητική εγκατάσταση και κονσόλα φωτισμού (2011), ο δημιουργία της παιδικής χαράς με την αγορά κι εγκατάσταση παιχνιδιών (τραμπάλα, τσουλήθρα κ.ά.) στον προαύλιο χώρο και η κάλυψή του με πλάκες από καουτσούκ (2013-2014), η επίπλωση του παιδικού επισκεπτηρίου (2016), και τέλος η πιο πρόσφατη δράση (2017) η ζωγραφική του τοίχου της παιδικής χαράς σε συνεργασία με τους «Ζωγράφους σε Δράση για τα Παιδιά».




Περισσότερες πληροφορίες για το Ξεblogάρισμα και τη δράση του:

Blog: http://xeblogarisma.blogspot.gr
Facebook: https://www.facebook.com/xeblogarisma/
E-mail: xeblogarisma@gmail.com

Τετάρτη, 8 Νοεμβρίου 2017

_η "κοινωνική ληστεία" στο ελληνικό κράτος : μέρος πρώτο



Γράφει η Εύα Μπολιουδάκη


1.      Η έννοια της «κοινωνικής ληστείας» κατά τον Hobsbawm.

Ο Eric Hobsbawm (1917 - 2012),
ήταν Βρετανός, μαρξιστής ιστορικός, διανοούμενος και συγγραφέας


Primitive Rebels, 1959
(Αρχέγονοι Ληστές,
Μελέτες  αρχαϊκών μορφών
των κοινωνικών κινημάτων
στον 19ο και 20ο αι. )
Το φαινόμενο της κοινωνικής ληστείας θεματοποιείται για πρώτη φορά στο έργο Ρrimitive Rebels [1] του  Eric Hobsbawm, που δημοσιεύεται το 1959, στα πρόθυρα της «αναβράζουσας» δεκαετίας του ’60. Η ανάδειξη και η προσέγγιση του φαινομένου εντάσσεται στην προσπάθεια για κριτική κατανόηση των νέων κοινωνικών κινημάτων τα οποία κυοφορούνταν στις συνθήκες του Ψυχρού Πολέμου και επρόκειτο να ξεσπάσουν τα αμέσως επόμενα χρόνια στις χώρες της Ευρωπαϊκής και Αμερικάνικης Δύσης. Πρόκειται για μια ουσιαστική μετατόπιση της κοινωνικής δράσης με την ανάδειξη νέων κοινωνικών στρωμάτων και αιτημάτων σύγκρουσης και αμφισβήτησης «που επικέντρωσαν κυρίως στο πρόβλημα της κυριαρχίας και της διαφοράς, εγκαταλείποντας ή βάζοντας βαθμηδόν σε δεύτερο πλάνο αυτό της εκμετάλλευσης και της ισότητας που ήταν συνυφασμένες στην κοινωνικο-οικονομική δόμηση της πολιτικής»[2].
Στο έργο του Primitive Rebels ο συγγραφέας εξετάζει τις αρχαϊκές ή πρωτόγονες μορφές κοινωνικής αναταραχής, μέσα σε ένα ευρύ φάσμα που εκτείνεται από την ληστεία τύπου Ρομπέν των Δασών, τις εργατικές και θρησκευτικές σέκτες έως τους πιο πρόσφατους επαναστατικούς σχηματισμούς. Η ιστορία των κοινωνικών κινημάτων χωρίζεται σε δύο διακριτές φάσεις : 1) τα αρχαία και μεσαιωνικά κινήματα π.χ. εξεγέρσεις σκλάβων, αγροτών κ.ά., 2) τα σύγχρονα κινήματα όπως αυτά εμφανίζονται στον ευρωπαϊκό νότο κυρίως,  από τα τέλη του 18ου αιώνα.
Τα αρχέγονα όμως κινήματα, όπως αυτά διερευνώνται στο παραπάνω βιβλίο, αν και ανήκουν χρονικά στον 19ο – 20ο αιώνα, δεν κατατάσσονται σε κάποια από τις δύο χρονικές διαιρέσεις, διότι θεωρείται ότι γεννιούνται σε ένα κόσμο προ-πολιτικών ανθρώπων και  οδηγούν στην απόκτηση της πολιτικής εκείνης συνείδησης,  που έκανε τον 20ο αιώνα τον πιο επαναστατικό στην ανθρώπινη ιστορία. 
            Πεδίο έρευνας της συγκεκριμένης μελέτης του Hobsbawm αποτέλεσε ο ευρωπαϊκός Νότος και πιο συγκεκριμένα η Ιταλία, καθόσον εκεί κατά τον 19ο αιώνα επιβίωναν ανόθευτες ακόμα, αγροτικές κοινωνίες, οι οποίες όμως ιστορικά συνυπήρχαν για ένα αξιόλογο χρονικό διάστημα, με τη μεγάλη βιομηχανική επανάσταση που συντελέστηκε στον ευρωπαϊκό Βορρά και δέχονταν ήδη τις συντριπτικές οικονομικές, πολιτιστικές και πολιτικές πιέσεις της.
Η κοινωνική ληστεία που εμφανίζεται στις αγροτικές κοινωνίες του Νότου, θεωρείται η πιο αρχέγονη και ακατέργαστη μορφή κοινωνικής αντίστασης των Νέων Χρόνων, με περισσότερους άμεσους και ευθείς δεσμούς με τον πληθυσμό της περιοχής στην οποία εμφανίζεται και δρα. Εκφράζει την κοινωνική αναταραχή που προκαλείται από τις ανισότητες, το έλλειμμα δικαιοσύνης, την οικονομική εκμετάλλευση και γενικά την δυσπραγία που συναντάμε στην σύσταση της κοινωνικής – κοινής ζωής των ανθρώπων. Μετά το ορόσημο της Γαλλικής Επανάστασης (1789),   φαινόμενα, όπως η κοινωνική ληστεία είναι αυθεντικά αποσπάσματα μιας επίπονης και ταραχώδους προσαρμογής των απλών καθημερινών ανθρώπων σε έναν κόσμο που αλλάζει και η μελέτη τους μας παρέχει την οπτική της ζωής «από τα κάτω», δηλαδή από την σκοπιά των χαμηλότερων τμημάτων της κοινωνικής ιεραρχίας και «από τα μέσα» δηλαδή χωρίς προσχηματοποιημένες αξιολογήσεις.
            Ο κοινωνικός ληστής, τον οποίο μελετά ο Hobsbawm προέρχεται από το προκαπιταλιστικό αγροτικό περιβάλλον και βρίσκεται σε διαρκή αναφορά μ’ αυτόν τον τρόπο – τύπο ζωής. Είναι τέκνο της υπαίθρου και σάρκα από την σάρκα των γηγενών πληθυσμών που κατοικούν σε έναν τόπο από αιώνες. Ο Hobsbawm διακρίνει τρεις τύπους ληστών :
1)      Ο ευγενής ληστής τύπου Ρομπέν των Δασών που δρα με γνώμονα το συμφέρον των πολλών και των φτωχών (ο ρομαντικός).
2)      Ο εκδικητής ληστής που αποδίδει ένα είδος δικαιοσύνης πέρα από την κρατούσα νομοθεσία των πλουσίων και των ισχυρών (ο τιμωρός).
3)      Ο χαϊδούκος, ο τύπος του συμμορίτη ο οποίος είναι μέλος μιας ένοπλης οργανωμένης συμμορίας με πολιτικές στοχεύσεις (ο αντάρτης).



Οι κοινωνικοί ληστές, ασχέτως αν ενσάρκωναν τον τύπο του προστάτη των φτωχών ή τον σκληρό εκδικητή, παρουσιάζουν διαχρονικά αξιοσημείωτες ομοιότητες σε όλους τους τόπους, ως αποτέλεσμα της ομοιομορφίας της κοινωνικής κατάστασης που γέννησε το φαινόμενο της ληστείας.  Έτσι, εμφανίζεται μια τυπολογία όσον αφορά τα κίνητρα που ωθούν κάποιον άντρα στη ληστεία, την σχέση που οφείλει να έχει με τον πληθυσμό της περιοχής, την μυθολογία που πλέκεται γύρω από τις ικανότητες και τα κατορθώματά του, τις συνήθειές του και το κύρος που θέλει να συνοδεύει το όνομά του, αλλά και τις δυσκολίες, τους κινδύνους και την πάντα απειλητική προδοσία ή «μπαμπεσιά».
Ο τύπος του κοινωνικού ληστή εκτός από έκφραση της κοινωνικής διαμαρτυρίας, είναι μια χαρακτηριστική και διακριτή περίπτωση προ-πολιτικού τύπου ανθρώπου, ο οποίος βλέπει τον κόσμο, τον εαυτό του και τους άλλους μέσα από το πρίσμα της οργανικής συγγένειας και του οικογενειακού δεσμού. Αισθάνεται την ανάγκη να ανήκει οργανικά με ακατάλυτο δεσμό αίματος σε ένα ευρύτερο σχηματισμό και διαφοροποιεί- διακρίνει τις καταστάσεις μέσα από πολωτικά σχήματα εχθρός/φίλος, καλό/κακό, δικός/ξένος. Το γεγονός ότι δεν ζει στους οργανωμένους οικισμούς αλλά συνήθως στα βουνά κι ότι δεν ασχολείται με την γεωργία ή την κτηνοτροφία δεν τον καθιστά ένα άλλο υποκείμενο. Η υποκειμενικότητά του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το περιβάλλον του, από το οποίο ξεκομμένος πέφτει σε υπαρξιακό κενό, σε ανεστιότητα και απειλείται άμεσα η ηθική, ψυχική και βιολογική επιβίωσή του. Γι’ αυτόν το λόγο δημιουργεί και συντηρεί ένα εκτεταμένο δίκτυο συγγενικών δεσμών, προβαίνει σε εκδικητικές εκτελέσεις και ταπεινώσεις των εχθρών του, εκδραματίζει και φροντίζει την φήμη και την λάμψη του και κάθε λογής απειλές λαμβάνουν έναν χαρακτήρα ζωής και θανάτου. 
Ο κοινωνικός ληστής, αν και ρεαλιστικά απείχε  από τον εξιδανικευμένο ήρωα των μύθων και των τραγουδιών, ωστόσο δεν έπαψε να είναι  μια τραγική φιγούρα, ένα κοινωνικό κατασκεύασμα προορισμένο να συγκεντρώσει πάνω του την δύναμη, την ελπίδα, την εκδίκηση, το μίσος και εντέλει να καταστραφεί ο ίδιος, εγκλωβισμένος μέσα στην απαίτηση του κατασκευαστικού του μύθου.
Περαιτέρω ο Hobsbawm σε μια διεύρυνση του φαινομένου της κοινωνικής διαμαρτυρίας, σημειώνει και άλλους τύπους ή εκδοχές της. Μια απ’ αυτές υπήρξε η «Μαφία» στον Ιταλικό νότο και παρά τις επιμέρους διαφορές με το φαινόμενο της κοινωνικής ληστείας, έχουν κοινή αδιέξοδη προοπτική καθώς δεν διαθέτουν κάποια συγκροτημένη πρόταση κοινωνικής αναμόρφωσης, δεν διακηρύσσουν ιδεολογικές αρχές και δεν οραματίζονται κάποιον άλλον κόσμο. Για τους λόγους αυτούς δεν μπορούν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες, περιθωριοποιούνται και σταδιακά καταστέλλονται και εξαφανίζονται.
Πλησιέστερα στα σύγχρονα κινήματα βρίσκονταν τα μιλλεναριανιστικά κινήματα τα οποία διέθεταν πιο καλή οργάνωση, ασκούσαν πιο πιεστική και καθολική κριτική, είχαν επαναστατική ιδεολογία και πρόγραμμα το οποίο πρότειναν και προωθούσαν στους καταπιεζόμενους για την απελευθέρωσή τους.
Αντίστοιχο φαινόμενο με αυτό της κοινωνικής ληστείας στην ύπαιθρο, έχουμε την εμφάνιση του «όχλου» στα αστικά, προβιομηχανικά κέντρα. Ο «όχλος» έχει επίσης προ-πολιτικό χαρακτήρα, είναι άμορφος, ευμετάβλητος και κινείται από την αγανάκτηση και την ικανοποίηση άμεσων στόχων – αιτημάτων.
Πιο εξελιγμένη μορφή κοινωνικής διαμαρτυρίας αποτέλεσαν οι εργατικές σέκτες, οι οποίες θεωρούνται το πρόπλασμα των εργατικών συνδικάτων.

Συγκεφαλαιώνοντας, το φαινόμενο της κοινωνικής ληστείας είναι έκφραση του συντηρητισμού και της αμυντικότητας που ανέπτυξαν οι παραδοσιακές κοινότητες απέναντι σε δυνάμεις – είτε ακραίας καταπίεσης είτε της νέας καπιταλιστικής οικονομίας- που θεωρήθηκαν απειλητικές για την ισορροπία τους. Η κοινωνική ληστεία ως προ-πολιτικό φαινόμενο δεν έρχεται σε σύγκρουση με τις ταξικές δομές που γεννούν την φτώχεια και την καταπίεση. Στην καλύτερη περίπτωση αμβλύνει τις εξωφρενικές ανισότητες, προσφέρει μια παραμυθία μέσα στην δύσκολη καθημερινότητα της αγροτικής ζωής και εκτονώνει το φαντασιακό των καταπιεσμένων.
Η κοινωνική ληστεία ακολουθεί μια φθίνουσα πορεία καθώς οι παραδοσιακές κοινωνίες καταστρέφονται, ο εκβιομηχανισμός προχωρά με άλματα και το κατ’ εξοχήν κοινό της, οι χωρικοί, αρχίζουν να αποκτούν συνείδηση της τάξης στην οποία ανήκουν μέσα στον ευρύτερο καταμερισμό εργασίας, δημιουργούν αγροτικές ενώσεις και οργανώνουν πιο αποτελεσματικά εξορθολογίζοντας τις κινητοποιήσεις και τις διεκδικήσεις τους.



(Η παρούσα ανάρτηση αποτελεί μέρος της εργασίας  Η "κοινωνική ληστεία" στο ελληνικό κράτος και προτείνουμε για την αρτιότητα της ανάγνωσης, το διάβασμα των προηγούμενων αναρτήσεων στην κατηγορία Κοινωνιολογικές Μελέτες





[1] Hobsbawm, Eric, Primitive Rebels, Manchester 1959
[2] Γεωργούλας,  Αντώνης, Κοινωνικές θεωρίες εν δράσει, εκδ. Τόπος, Αθήνα 2010, σελ. 31

Τρίτη, 7 Νοεμβρίου 2017

_η "κοινωνική ληστεία" στο ελληνικό κράτος: περιεχόμενα και πρόλογος


Εγκαινιάζουμε σήμερα μια νέα σειρά με τον τίτλο "Κοινωνιολογικές Μελέτες" με την τμηματική δημοσίευση της πολύ ενδιαφέρουσας εργασίας της Εύας Μπολιουδάκη*  με θέμα το φαινόμενο της "Κοινωνικής ληστείας" και την ελπίδα ότι θα έχουμε μια μακρά και γόνιμη συνεργασία μαζί της σε θέματα κοινωνικής έρευνας και όχι μόνο...


Η "κοινωνική ληστεία" στο ελληνικό κράτος





Πρόλογος 

1.Η έννοια της «κοινωνικής ληστείας» κατά τον Hobsbawm.

1α) Η κριτική στον Hobsbawm και το Υστερόγραφο

2. Το φαινόμενο της «κοινωνικής ληστείας» στον ελλαδικό χώρο κατά τον 19ο αιώνα.

3. «Κοινωνική ληστεία» και Εξουσία στον Ελλαδικό χώρο. 

4. «Κοινωνική Ληστεία» και Αντικομμουνισμός 

Επίλογος 

Βιβλιογραφία



ΠΡΟΛΟΓΟΣ


Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε στα πλαίσια του Σεμιναρίου «Εξουσία και Εξέγερση στο Ελληνικό Εθνικό Κράτος» και αφορά στην ύπαρξη της «κοινωνικής ληστείας» στον Ελλαδικό χώρο και την πορεία προς την εξάλειψή της. Στα πλαίσια αυτού του σεμιναρίου έγινε προσπάθεια προσέγγισης του περίπλοκου φαινομένου της «κοινωνικής ληστείας» σε δύο επίπεδα : 1) ερευνήθηκε το φαινόμενο της κοινωνικής ληστείας ως συνοδό της μακράς και ταραχώδους περιόδου μετάβασης των προκαπιταλιστικών κοινωνιών στις σύγχρονες καπιταλιστικές δομές κοινωνικής και οικονομικής οργάνωσης, και 2) αναπτύχθηκε ο προβληματισμός για τις ενδεχόμενες σχέσεις της κοινωνικής ληστείας ως προγόνου των σύγχρονων νεωτερικών και μετανεωτερικών κοινωνικών κινημάτων.

Η δομή της εργασίας μου θα είναι η εξής:

1) Ιστορική αναφορά στην γένεση της έννοιας της κοινωνικής ληστείας που εισήγαγε ο Hobsbawm στα τέλη της δεκαετίας του 50’ με το έργο του «Primitive Rebels» καθώς και της κριτικής που δέχθηκε και της συζήτησης που αναπτύχθηκε σχετικά.

2) Στη συνέχεια θα αναφερθώ στην εμφάνιση του φαινομένου της κοινωνικής ληστείας στην επικράτεια του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, την παράλληλη πορεία και τα σημεία τομής και σύγκρουσης, μέσα στις συνθήκες της ελληνικής ιδιαιτερότητας.

3) Θα παρουσιάσω την σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στην αστική ιδεολογία και τα κινήματα αμφισβήτησης της κυριαρχίας της, κυρίως μέσα από την εμφάνιση του φαινομένου του αντικομμουνισμού στην Ελλάδα.

4) Τέλος, θα επιχειρήσω μια σύνοψη και θα προσπαθήσω να θέσω κάποια ερωτήματα – προβληματισμό για τις δυνατότητες εμφάνισης παρόμοιων κινημάτων αντίστασης και ανυπακοής στις σύγχρονες συνθήκες.


Συνεχίζεται... στο επόμενο : Η έννοια της «κοινωνικής ληστείας» κατά τον Hobsbawm.


* Η Εύα Μπολιουδάκη είναι τελειόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστήμιου Κρήτης

Δευτέρα, 6 Νοεμβρίου 2017

_είναι ο θηλασμός κίνημα;

Ν.  Γύζη, "Η Παραμάνα"
Είναι ο θηλασμός κίνημα;
Αντέχει ο θηλασμός στην δημοσιότητα;
Υπάρχουν πράγματα που θα ήταν καλύτερα να μείνουν κρυμμένα;


Αυτά τα ερωτήματα θα επιχειρήσουμε να ερευνήσουμε σήμερα, αγαπητοί Αναγνώστες.
Αφορμή έλαβα από την "ημέρα δημόσιου θηλασμού" και πραγματοποιήθηκε χθες Κυριακή στο Ζάπειο. Στην εκδήλωση έλαβαν μέρος εκατοντάδες μητέρες οι οποίες σε μια κίνηση έμπρακτης διεκδίκησης του "δικαιώματος", όπως είπαν, στον θηλασμό ξεγύμνωσαν τα στήθη τους και ομαδικά θήλασαν τα μωρά τους. Δεν ξέρω ποιός φορέας διοργάνωσε την εκδήλωση και όσο κι αν έψαξα στο διαδίκτυο δεν βρήκα κάποια ρητή αναφορά. Γνωρίζω μόνο ότι αυτή η εκδήλωση διοργανώνεται τα τελευταία χρόνια σε πανελλαδική κλίμακα (Πάτρα, Θεσσαλονίκη κ.άλ.) μια συγκεκριμένη ημέρα. Αν κάποιος αναγνώστης έχει την σχετική πληροφόρηση θα ήμουν υπόχρεη εάν μου την έλεγε. Υποθέτω λοιπόν - κι από τα πανώ με το θηλάΖΩ- ότι πρόκειται για δράση κάποιας ΜΚΟ. Δεν είμαι εκ προοιμίου καχύποπτη με τις ΜΚΟ, μπορώ όμως κατά περίπτωση να τις κρίνω στον βαθμό που, προκειμένου να αξιοποιήσουν κάποια διαθέσιμα κονδύλια, δημιουργούν έναν τεχνητό χώρο δίκην "δημοσίου χώρου" προβάλλοντας τα πιο απίθανα αιτήματα και προβαίνοντας απαραίτητα σε τεχνητούς διαχωρισμούς, κατηγοριοποιήσεις και ανάδειξη ανύπαρκτων αντιθέσεων, νοηματοδοτώντας έτσι, ερήμην των συμμετεχόντων,  τον δημόσιο χώρο στην μετανεωτερικότητα.
Έτσι κι ο θηλασμός βρέθηκε κι αυτός να συγκαταλέγεται στην πληθώρα των εκδηλώσεων (events) που στήνονται από Δήμους, Περιφέρειες , διαφόρους φορείς, με την συνδρομή χορηγών και σπονσόρων, όπως οι διάφοροι "μαραθώνιοι αγάπης", οι γελοιότητες τύπου Santa Run κλπ., που επικαλούνται μια επίφαση "συμμετοχής"  σε δράσεις  προαποφασισμένες, στημένες και στοχευμένες (συνήθως για "καλό σκοπό") που όμως, αυτή η συμμετοχή και ανώδυνη είναι και  φέρει όλα τα χαρακτηριστικά του καταναλωτισμού και της μόδας και συνήθως επενδύεται από ένα απαραίτητο αίσθημα υπερηφάνειας (pride).

από την χθεσινή εκδήλωση στο Ζάπειο

Ας δούμε όμως από πιο κοντά το θέμα μας.
Έχουμε, λοιπόν, ήδη εδώ μια τριπλή σύνδεση του θηλασμού με τον δημόσιο χώρο και την σύγχρονη πολιτική των δικαιωμάτων.
Προσωπικά δεν γνωρίζω καμία γυναίκα η οποία ενώ ήταν σε κάποιο δημόσιο χώρο (καφέ, λεωφορείο, πάρκο κλπ)  βρέθηκε στην ανάγκη να θηλάσει το μωρό της γιατί ήταν η ώρα του φαγητού του και να εμποδίστηκε, να λοιδορήθηκε ή να προπηλακίστηκε  όταν το επιχείρησε. Ούτε υπάρχει στην κοινωνία μας κάποιο είδος ταμπού ή πουριτανισμού σε σχέση με το θέμα αυτό. Mια γυναίκα που ευρισκόμενη σε δημόσιο χώρο ακολουθώντας την φυσική τάξη και ανάγκη του μωρού της, θηλάζει με διακριτικότητα και δίχως να επιθυμεί είτε να προσελκύσει τα βλέμματα των άλλων είτε να δώσει σε κάποιον (σε ποιόν άραγε;) μαθήματα ανώτερης μητρικής συμπεριφοράς, θηλάζει από αγάπη για το βρέφος της και όχι για να προωθήσει μέσω της πράξης του θηλασμού κάποια κοινωνικά μηνύματα ή για να θρέψει τις σεξουαλικές φαντασιώσεις κάποιων στερημένων ανδρών.
Περί τίνος πρόκειται λοιπόν;

Πριν από όλα ο θηλασμός δεν κατανοείται πλέον ως όρος επιβίωσης του βρέφους, όπως ήταν κάποτε, και για αυτό το λόγο τον αναλάμβαναν και γυναίκες εκτός από την μητέρα, οι γνωστές "παραμάνες" ή τροφοί (όπως μας λέει και ο πίνακας του Ν. Γύζη).
Επομένως ο θηλασμός για να βρει την θέση του στον σύγχρονο κόσμο, για να αποτελέσει μέρος της ζωής μας,  οφείλει να αναφερθεί σε κάτι που βρίσκεται πέραν της επιβίωσης. Ως χώρος αναφοράς του θηλασμού επιλέγεται αυτός των δικαιωμάτων του ανθρώπου, ως μια επιστροφή στην "φυσικότητα". Είναι μια τέτοια αναφορά θεμιτή και πρόσφορη;

Ο ανθρώπινος θηλασμός είναι μια πτυχή, ένα μέρος της πολύ σημαντικής και μοναδικής σχέσης που αναπτύσσεται ανάμεσα στην μητέρα και στο βρέφος της. Η σχέση αυτή επειδή ούτε εξαντλείται, ούτε καν προσεγγίζεται στην ουσία της από καμία εξωτερική εκδήλωση, περιγραφή ή αναφορά είναι εκ της φύσεώς της ανεπίδεκτη δημοσιότητας. Δεν έχει κι ούτε μπορεί να έχει αναφορά στον δημόσιο χώρο κι αν θέλουμε να καταλάβουμε τον θηλασμό σε ένα επίπεδο πέραν του φυσικού της παροχής τροφής δεν μπορούμε παρά να τον δούμε ως μέρος αυτής της σχέσης η οποία είναι και πολύ ευρύτερη του θηλασμού και μπορεί να τον περιλαμβάνει ή όχι, δίχως στο ελάχιστο να θίγεται η σχέση αυτή στην πραγματικότητά της. Κάνω αυτή την επισήμανση, διότι υπάρχει ο κίνδυνος οι γυναίκες που είτε επιλέγουν είτε δεν μπορούν να θηλάσουν να θεωρηθούν λιγότερο "καλές" μητέρες.
Εάν λοιπόν ο θηλασμός ανήκει στο ευρύτερο πλαίσιο της προσωπικής σχέσης της μητέρας με το βρέφος της και χαρακτηρίζεται από αυτά που αρμόζουν στην σχέση αυτή, τότε ο θηλασμός πέραν της παροχής τροφής στο βρέφος, σφραγίζεται ουσιωδώς από την ενδόμυχη ιδιωτικότητα, την μυστική εσωτερίκευση μιας θεμελιώδους σχέσης συγκρότησης του εαυτού μέσω της μητέρας, η οποία ρηχαίνει, απισχνούται,  παραμορφώνεται στο φως της δημοσιότητας και καταστρέφεται όταν γίνεται το απροκάλυπτο αντικείμενο του δημόσιου θεάματος. Πολύ δε περισσότερο όταν εκθέτει τα σώματα ως αντικείμενα πόθου και λαγνείας για τους άντρες ή ανταγωνισμού και σύγκρισης της θηλυκότητας για τις γυναίκες.
Ο χώρος του θηλασμού είναι ο ιδιωτικός χώρος, με την ευρεία έννοια της απρόσιτης εκείνης χωροχρονικής συνεύρεσης, όπου δύο ξεχωριστά σώματα ενώνονται σε μια τελετουργία της ζωής και δεν μπορεί να ευδοκιμήσει πουθενά αλλού παρά μόνο εκεί που υπάρχει ο ψίθυρος και η συγ-καταβαίνουσα αγάπη. Ο,τιδήποτε άλλο που εμπνέεται από την ρητορική των "δικαιωμάτων" για τον θηλασμό είναι φλυαρία, είναι ληστεία, είναι μαζικοποίηση και ευτελισμός. Εντέλει είναι όλα αυτά που ζούμε... και όχι κάτι διαφορετικό, επαναστατικό ή φυσικότερο.

Παρόμοια κινήματα, κατά την γνώμη μου, διακρίνονται από μια αφελή τυχαιότητα που μέσα στην διεκδικητική (;) ορμή τους αποσπούν κομμάτια της ουσίας της εσωτερικής ζωής των ανθρώπων και σέρνοντάς τα, τα ρίχνουν στο χώρο του δημοσίου φαίνεσθαι και της εμπορευματοποίησης, αφήνοντας τους ανθρώπους πιο κενούς και κάνοντας τις μανάδες... χαϊδευτικά -κατά το τηλεοπτικό λεξιλόγιο- χαζοχαρούμενες "μανούλες". Κι αυτό που κατασκευάζεται ως "δημόσιος χώρος" γίνεται η γιγαντιαία σκηνή του εφήμερου και του επίπεδου στην οποία ρίχνονται οι ιδιωτικές στιγμές των ανθρώπων, κατά τα πρότυπα του fb, και κατά ριπάς...
Αν, λοιπόν, βρισκόμαστε στην ανάγκη να απαντήσουμε απέναντι στο σύστημα των πολυεθνικών παραγωγής μητρικού γάλακτος σε σκόνη και στην ιατρική συμπόρευση στην κλοπή του μητρικού θηλασμού από τις γυναίκες, τότε η μόνη αποτελεσματική και πραγματικά αρνητική απάντηση στις αξίες του κατεστημένου συστήματος, βρίσκεται όχι στο πεδίο της αντικειμενικοποίησης των ανθρώπων και της υγειονομικής των σχέσεών τους, αλλά στο επίπεδο του εμπλουτισμού του εσωτερικού ανθρώπου με την Αλήθεια της ζωής.